Deens als taal

 

Dat het Deens een lastige taal is om te verstaan en uit te spreken weten we, vooral als die taal klinkt uit een Deense mond. Het grote verschil tussen spreektaal en schrijftaal is ons eveneens bekend. Ook de Deense taalprofessor Peder Skyum-Nielsen maakt zich daar zorgen over en schreef dat op in een boek van 500 pagina’s, getiteld Godt Dansk. Taal is veranderlijk, weet ook Skyum-Nielsen, maar de grootste bedreiging voor de Deense taal komt niet van buitenaf, maar van binnenuit, namelijk door de slechte uitspraak van de Denen zelf, die tot uiting komt in het gedeeltelijk inslikken van woorden en weglaten van letters.

Ook op tv en radio wordt er afbreuk gedaan aan een goede uitspraak van het Deens, zegt Skyum-Nielsen, en zelf zo dat oudere Denen moeite hebben te verstaan wat er gezegd wordt. En ook in het onderwijs wordt er te weinig aandacht aan een goede uitspraak gegeven.

Neem bijvoorbeeld de letter ‘R’. De ‘R’ is in het Deens een van de vier meest gebruikte letters. Op papier, want in de gesproken taal is de ‘R’ een met uitsterven bedreigde soort geworden. De ‘R’ verdwijnt uit het midden van woorden en nog sterker aan het einde van woorden. Zo wordt bijvoorbeeld ‘normaal’ ‘nomaal’, ‘heroïne’ wordt ‘heoïne’ en ‘Karin’ wordt ‘Kaïn’.

 

Een onderzoekscommissie, ingesteld door de minister van Cultuur, komt tot de conclusie dat het goed gaat met de Deense taal. ‘We hebben de Deense taal gedurende 1000 jaar doorontwikkeld,’ schrijft de commissie in haar rapport, ‘en het past goed bij de hoek van de wereld waarin we leven.’

Wel maakt de commissie zich zorgen over de opkomst van het Engels als voertaal op universiteiten, waardoor het Deens terrein verliest in wetenschappelijke uitdrukkingen. De commissie noemt als voorbeeld een arts die zijn Engelse vaktaal kent, maar de dingen slecht in het Deens kan benoemen tegenover de patient.

Ook over het beeld dat Denen goed zijn in vreemde talen maakt de commissie zich zorgen. Dat gaat misschien nog op voor het Engels, maar kennis van Duits en Frans is sterk afgenomen. Ook de kennis van verwante talen als Zweeds en Noors laat te wensen over.

Het rapport is als pdf down te loaden van de webstek van het ministerie van cultuur: www.kum.dk onder publikationer, met als titel Sprog til tiden.

 

 

Jan Baptist, november 2008

Terug